ΦΙΣΤΙΚΙ |

ΦΙΣΤΙΚΙ

Η φιστικιά κατάγεται από την κεντρική Ασία. Μέχρι το πρώτο τρίτο του 20ού αιώνα ο τόπος καταγωγής της δεν ήταν σαφώς καθορισμένος. Τον 19ο έως και τις αρχές του 20ού αιώνα, οι βοτανικοί θεωρούσαν πατρίδα της φιστικιάς τη Συρία, τη Μεσοποταμία και την Τουρκία. Το 1929, όμως, οι Ρώσοι συνάδελφοί τους ανακάλυψαν ότι η ''άγρια'' φιστικιά φύεται στην κεντρική Ασία. Σήμερα, θεωρείται ότι η περιοχή στην οποία η φιστικιά είναι αυτοφυής εκτείνεται από το Ιράν και το Αφγανιστάν μέσω Τουρκμενιστάν, Ουζμπεκιστάν, Τατζικιστάν και Κιρκιστάν, μέχρι τη δυτική όχθη της λίμνης Ισίκ-Κουλ, βόρεια των Ιμαλαΐων. Είναι σημαντικό ότι στις πολύ περιορισμένες ανασκαφές σε χώρους της εποχής του Χαλκού, στο Ουζμπεκιστάν βρέθηκαν υπολείμματα φιστικιών.

Ο πρώτος που αναφέρει τη φιστικιά στην αρχαία ελληνική γραμματεία είναι ο Θεόφραστος. Μαθητής και διάδοχος του Αριστοτέλη αλλά και πατέρας της Βοτανικής, ο Θεόφραστος, όταν περιγράφει το δένδρο, δεν το κατονομάζει, και όπως καταλαβαίνουμε ούτε το είχε δει. Οι παρατηρήσεις του για τη φιστικιά προέρχονται από διηγήσεις των επιστημονικά εκπαιδευμένων παρατηρητών που είχε πάρει μαζί του ο Μέγας Αλέξανδρος. Οι ειδικοί, πάντως, παραδέχονται ότι το δένδρο που περιγράφει είναι όντως η φιστικιά.

Το όνομα ''πιστακιά'', από την περσική λέξη ''πίστα'' το συναντάμε για πρώτη φορά στον Νίκανδρο το 2ο αιώνα. Ο Διοσκουρίδης τον 1ο αιώνα μ.χ. αναφέρει ότι τα φιστίκια της Συρίας έχουν φαρμακευτικές ιδιότητες. Οι Δειπνοσοφιστές του Αθηναίου τον 2ο αιώνα μ.Χ. αποτελούν σημαντική πηγή γνώσης για το φιστίκι.

Αργότερα, η φιστικιά ταξίδεψε δυτικά, προς τη Μεσόγειο. Ο Πλίνιος γράφει ότι προς το τέλος της βασιλείας του Αυτοκράτορα Τιβέριου, περίπου το 30 μ.Χ., η φιστικιά εισήχθη από τη Συρία στην Ιταλία και την Ισπανία.

Δεν γνωρίζουμε με ακρίβεια το χρόνο εισαγωγής και καλλιέργειας της φιστικιάς στη νεότερη Ελλάδα. Για πρώτη φορά, το 1856, στην Εφημερίδα της Ελληνικής Γεωργίας αναφέρεται ότι η φιστικιά καλλιεργείτο στη Ζάκυνθο και ότι άλλα δύο τέτοια δένδρα υπήρχαν σε ένα κτήμα στον Πύργο της Ηλείας. Την πρώτη ώθηση στην καλλιέργεια της φιστικιάς έδωσε ο Δημήτρης Παυλίδης, που το 1860 δημιούργησε φυτεία φιστικιάς στο κτήμα του, στο Ψυχικό. Η πρώτη οργανωμένη φυτεία φιστικιάς στην Αίγινα εγκαταστάθηκε από τον Νικόλαο Περόγλου περίπου, το 1896. Γεγονός πάντως είναι ότι το Αιγινήτικο φιστίκι μέσα σε λιγότερο από 100 χρόνια έγινε γνωστό σε όλη την υφήλιο.