ΑΓΡΙΑΔΑ Για πέτρα στα νεφρά και ουρικό οξύ.

 ΑΓΡΙΟΣΚΟΡΔΟ Για χοληστερίνη, πίεση , τριγλυκερίδια.

ΑΓΡΙΟΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟ Για ζάχαρο –διαβήτη και καλλίτερη όραση, καρδιά , πίεση ζαλάδες , πονοκεφάλους, βήχα, γρίπη, αμυγδαλές και το πρώτο στον κόσμο σε περιεκτικότητα της βιταμίνης C..

Για το στρες άγχος και αϋπνία

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ή ΦΥΛΛΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ Για τη δυσκοιλιότητα

ΑΝΗΘΟΣ Για στρες, άγχος , αϋπνία, αδυνάτισμα.

ΑΧΙΛΛΕΑ Τονωτικό, καθαρίζει το αίμα, για αιμορροΐδες. Πέτρα στην χολή , κολίτιδα , και αρθριτικά.

ΑΨΙΘΙΑ Για ζάχαρο ζαλάδες, αδυνάτισμα, διάρροια, ξενύχτι, ποτό, τονωτικό, στομαχόπονο, το καλύτερο φάρμακο για την χολή και το ήπαρ.

ΒΑΛΕΡΙΑΝΑ Για ηρεμιστικό και αϋπνίες , νεύρα, στρες, άγχος, πονοκέφαλο , καούρες του στομαχιού.

ΒΑΛΣΑΜΟΧΟΡΤΟ Για το βήχας

ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ Για πονοκέφαλο, ημικρανίες, βοηθάει στην μνήμη,, στρες άγχος αϋπνία, βήχας.

ΒΗΧΙΟ Βοηθάει στον βήχα, για κρυολόγημα και το τσιγάρο.

ΒΥΣΣΙΝΟ Δυναμωτικό, και τα κοτσάνια του θεραπεύουν την διάρροια.

ΓΛΥΚΟΡΙΖΑ Για το άσθμα , τον βήχα, την φαρυγγίτιδα,, αμυγδαλίτιδα, ζαχαροπλαστική.

ΓΚΡΕΙΠΦΡΟΥΤ ΕΣΣΑΝΣ – ΛΑΔΙ Αδυνάτισμα, ζάχαρο, χοληστερίνη. Αρωματοποιία, ζαχαροπλαστική.

ΓΛΥΚΑΝΙΣΟ Για στομαχόπονο και μαγειρική , στρες άγχος αϋπνία, ξενύχτι, ποτό, τονωτικό , βήχας.

ΔΕΝΔΡΟΛΙΒΑΝΟ Για το Άσθμα, βήχα, κοκίτη, γρίπη, πυρετό, ζαλάδες, ημικρανίες, βρογχίτιδα, πέτρα στην χολή, αρθρίτιδα,, έξτρα τονωτικό και σπασμολυτικό, ξενύχτι, ποτό, και μαγείρεμα.

ΔΑΦΝΗ Τριχόπτωση, νεύρα, μαγειρική.

ΔΙΚΤΑΜΟ (ΕΡΩΝΤΑΣ) Για στομαχόπονο, είναι διουρητικό.

ΔΥΟΣΜΟΣ Είναι το ίδιο φυτό με την μέντα (Βλέπε και τις ιδιότητές της) . Για χοληστερίνη, πονοκέφαλο, στομαχόπονο, στρες αϋπνία, άγχος, ξενύχτι, ποτό, τονωτικό, μαγειρική. Αρωματίζει το νερό του μπάνιου για χαλάρωση, , στην ζαχαροπλαστική, και ποτοποιία και οινοποιία

ΕΥΚΑΛΥΠΤΟΣ Για γρίπη, άσθμα, βήχα, ρευματισμούς, λαρυγγίτιδα, ιγμορίτιδα.

ΖΑΜΠΟΥΚΟΣ Για πονόλαιμο, ξερόβηχα, αμυγδαλές, άσθμα, βρογχίτιδα, κρυολογήματα, συνάχι, φαρυγγίτιδα λαρυγγίτιδα.

ΘΡΟΥΜΠΙ Για στομάχι, αυπνίες, αρθρίτιδα, ρευματισμούς, νεφρά., μαγειρική.

ΘΥΜΑΡΙ Για άσθμα, βήχα, πίεση, κυκλοφορικό, δυσπεψία, μαγειρική .
ΕΣΤΡΑΓΓΟΝ Αρωματικό, για την μαγειρική.

ΕΧΙΝΑΤΣΕΑ Για βήχα, και για το ζάχαρο.

ΙΒΙΣΚΟΣ Τα κόκκινα; Πέταλα μόνον: Για την χοληστερίνη , τα τριγλυκερίδια και το ζάχαρο και κυκλοφορικό, σαν βυσσινάδα αναψυκτικό υπόξινο. Μαζί με φύλλα Λουΐζας, και χυμό ανανά , είναι άριστο λιπο-διαλυτικό.

ΚΑΛΕΝΤΟΥΛΑ Για το συκώτι, ουρική αρθρίτιδα, πόνους περιόδου.

ΚΑΡΔΑΜΟ ή ΚΑΡΔΑΜΩΜΟΝ Σε σπόρους ή σκόνη , σαν αφέψημα αρωματίζει (σαν τριαντάφυλλο) , δυναμωτικό, διότι περιέχει βιταμίνες, ιώδιο, σίδηρο, ασβέστιο, είναι καρδιοτονωτικό, καθαρίζει το αίμα, και αφαιρεί φακίδες, και πανάδες. Χρησιμοποιείται στην μαγειρική , ζαχαροπλαστική και αρτοποιία.

ΚΕΔΡΟ Για το ουρικό οξύ, πέτρα στην χολή προστάτη, ζαχαρώδη διαβήτη, και το συκώτι.

ΚΥΜΙΝΟ Για το φαγητό σουτζουκάκια , κεφτέδες και τα μπιφτέκια. Και πολλές φορές στην μελιτζανόπιτα. Κύριο συστατικό για κατασκευή του μείγματος κάρυ (γκαραμ -μασάλα).

ΚΟΛΙΑΝΔΡΟΣ ή ΚΟΡΙΑΝΔΡΟΣ ή κόλιαντρο Σε φύλλα σαν τον μαίδανό, ή σε σπόρους, χρησιμοποιείται στην μαγειρική και στην ζαχαροπλαστική.

ΚΟΥΦΟΞΥΛΙΑ Για τον βήχα..

ΚΡΑΤΑΓΟΣ Για την πίεση, την καρδιά, το κυκλοφορικό προστάτη.

ΛΑΔΑΝΙΑ ή ΛΑΒΔΑΝΟΝ Κάνει το θεόπικρο δηλητήριο. Το δίνουν για στομαχόπονους μετρημένο με σταγόνες με πολλή ακρίβεια και προσοχή. Κάνει καλό στα άλατα, αϋπνίες, αρθριτικά, και σταματά την διάρροια.

ΛΕΒΑΝΤΑ Για τα ρούχα , απομακρύνει τον σκώρο. Αντί για ναφθαλίνη.
Την Χρησιμοποιούν στην αρωματοποιία. Πίνεται για το στρες, άγχος , αϋπνία ξεχύχτι, ποτό είναι τονωτικό και σταματάει τον βήχα.

ΛΕΜΟΝΙ ( ΚΑΡΠΟΣ ΕΣΣΑΝΣ & ΛΑΔΙ ) Παρέχει βιταμίνη C, είναι χωνευτικό, νοστιμίζει τα φαγητά, βοηθάει στην δυσπεψία, χρησιμοποιείται στην ζαχαροπλαστική και το εσσάνς στην αρωματοποιία, επίσης το εσσάνς μαζί με μέλι σταματούν τον βήχα. Και στην δερματολογία και φαρμακευτική κάνουμε κρέμες λοσιόν, και βοηθάμε το λιπαρό δέρμα , και το δέρμα όταν έχει ακμή.

ΛΙΝΑΡΙ-ΛΙΝΑΡΟΣΠΟΡΟΣ Για πέτρα στην χολή ίκτερο, βρογχικά και δυσκοιλιότητα. Για την θεραπεία των αιμορροΐδων. Βράζω 1 κουτάλι σούπας σπόρους, σε νερό, σε αργή φωτιά να μείνει το μισό νερό και να λειώσουν και το πηχτό υγρό που θα προκύψει, το πίνω 1 ποτηράκι κάθε πρωί νηστικός , μία ώρα προ του φαγητού.

ΛΟΥΪΖΑ Πονοκέφαλο και άριστο σπασμολυτικό για πόνους περιόδου, αδυνάτισμα. Αρωματικό με και χωρίς λεμόνι, για τα σιρόπια και φαγητά , συνοδεύει τα λεμονάτα, τις γαρίδες και τα θαλασσινά, είναι ευστόμαχη και δίνει πινελιές λεμονόχορτου και μοσχολέμονου. Μαζί με το λεμόνι δίνει άρωμα εξωτικό. Και για ποτά. Δοκιμάστε την στο σιρόπι της καρυδόπιτας μαζί με μέλι θυμαρίσιο.

ΛΥΚΙΣΚΟΣ Στρες , άγχος, και για την αϋπνία.

ΜΑΪΔΑΝΟΣ Για 80 ασθένειες. ιδίως για το ξενύχτι, ποτό, τονωτικό, μνήμη, αδυνάτισμα

ΜΑΡΑΘΟΣ Πέτρα στην χολή, βήχας γρίπη, άσθμα, και στην μαγειρική.

ΜΑΝΤΖΟΥΡΑΝΑ Για πονοκέφαλο, πονόκοιλο, στομάχι, άγχος, στρες, αϋπνία.

ΜΕΛΙΣΣΟΧΟΡΤΟ Διώχνει την υπέρταση, και τα γηρατειά, στρες , άγχος, αύπνίες,κωλικούς, κατάθλιψη, τονωτικό διεγερτικό, για την καρδιά, ξεχύχτι, ποτό , στην μαγειρική και την κατασκευή των αναψυκτικών. & ποτών.

ΜΕΝΤΑ ή ΔΥΟΣΜΟΣ είναι το ίδιο πράγμα, με τις ίδιες ιδιότητες, (βλέπε & δυόσμος) Για τον βήχα. , δύσπνοια, ανακουφίζει την αναπνοή, αϋπνίες, νευρωτικές διαταραχές, αρωματοποιία, φαρμακευτική, ζαχαροπλαστική και μαγειρική , ποτοποιία. Χαλαρώνουμε στο νερό του μπάνιου με μέντα, και καθαρίζει το μυαλό ένα τσάι μέντας.

ΜΠΕΤΟΝΙΚΑ Αρωματικό τσάί, αποκλειστικά Πηλιορείτικο. Δυναμωτικό τονωτικό, για την καρδιά και τον βήχα.

ΜΟΛΟΧΑ Για άσθμα, βήχα δυσκοιλιότητα, λαρυγγίτιδα, πονόλαιμο. Και αποκλειστικό βάλσαμο στα τσιμπήματα της τσουκνίδας.

ΜΠΟΥΚΟΒΟ Πιπέρι πολύ καυτερό κόκκινο ή πράσινο , για το φαγητό.

ΠΑΣΙΦΛΩΡΑ Καταπραϋντικό για νεύρα, άγχος -στρες, αϋπνίες, ηρεμιστικό, τονωτικό, και για την υπερκόπωση.
Θεραπευτικές Ιδιότητες: Τα φύλλα της πασιφλόρας είναι πλούσια σε φλαβονοειδή. Είναι ένα βότανο με κατευναστικές, αντισπασμωδικες και ηρεμιστικές ιδιότητες. Επίσης είναι εξαιρετικό ενάντια στο άγχος, στην αϋπνία και στην δυσεντερία.

ΠΙΚΡΟΔΙΑΛΕΤΑ ή ΠΙΚΡΗ ΒΙΟΛΕΤΑ κατεβάζει το ζάχαρο στο κανονικό , και για τα τριγλυκερίδια.

ΠΛΑΤΑΝΙ ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΜΠΑΛΑΚΙΑ Για την θεραπεία του προστάτη: Βάζω να μουσκέψουν σε κρύο νερό μια νύκτα, 1 κιλό κομμένα ξερά κρεμμύδια. Το πρωί τα σουρώνω, και μαγειρεύω όποτε θέλω τα κρεμμύδια. Το κρεμμυδόνερο όμως το βράζω με 15 μπαλάκια, από πλατάνι μέχρι να μείνει το μισό νερό και να λειώσουν. Πίνω από αυτό κάθε πρωί, επί 20 ημέρες., και έτσι εξαφανίζονται τα συμπτώματα του προστάτη.

ΠΟΛΥΚΟΜΠΟ Για πέτρα στα νεφρά, ουρικό οξύ, προστάτη.

ΠΟΛΙΤΡΙΧΙ Για τα μαλλιά , Σταματά την τριχόπτωση, πιτυρίδα και δυναμώνει τις ρίζες

ΠΟΡΤΟΚΑΛΙ ΦΡΟΥΤΟ – ΕΣΣΑΝΣ & ΛΑΔΙ Φρούτο με πολλές βιταμίνες και κυρίως βιταμίνη C , στην αρωματοποιία, φαρμακευτική, ζαχαροπλαστική , μαγειρική, ανεβάζει την πίεση, τονωτικό, μετά από πολύ ποτό, και ξενύχτι, και κατασκευή αναψυκτικών. .

ΡΙΓΑΝΗ  Για το στομάχι, ευστόμαχη, τονωτική, αρωματίζει τα φαγητά, και στην αρωματοποιία.

ΣΑΛΕΠΙ (είδος ορχιδέας) Τον χειμώνα το πίνουμε για τον λαιμό, τον βήχα, τονωτικό, μαλακτικό, και χρησιμοποιείται στην ζαχαροπλαστική για τα παγωτά καϊμάκι.

ΣΙΝΑΠΙ ( ΜΟΥΣΤΑΡΔΑ) Πονοκέφαλο, ψύξη, πνευμονία, βρογχικά , δυσκοιλιότητα.

ΣΙΝΕΜΙΚΗ ή ΣΙΝΑΜΙΚΗ Για την δυσκοιλιότητα, και το αδυνάτισμα.

ΣΚΟΡΠΙΔΙ Για την πέτρα στα νεφρά και το συκώτι.

ΣΠΑΘΟΛΑΔΟ Για το έλκος και το στομάχι.

ΣΠΑΘΟΧΟΡΤΟ Για το στομάχι, καούρες, ξινίλες

ΤΑΡΑΞΑΚΟ ή ΠΙΚΡΟ ΑΓΡΙΟ ΡΑΔΙΚΙ ΤΟΥ ΒΟΥΝΟΥ Αδυνάτισμα, για καούρες στομαχιού, αρθριτικά, ζάχαρο, χοληστερίνη, ξενύχτι, ποτά, τονωτικό, ρευματισμούς, , ρευματόπονους, τονώνει την λειτουργία του συκωτιού, και των εντέρων, κάνει καλό στο αίμα.

ΤΙΛΙΟ ή ΦΛΑΜΟΥΡΙ Βήχα, λαιμό, κρυολογήματα , πονόκοιλο μικρών παιδιών, ηρεμιστικό για τις αϋπνίες.

ΤΣΑΙ ΤΟΥ ΒΟΥΝΟΥ Για ροφήματα.

ΑΓΡΙΟ ΤΣΑΙ ΤΟΥ ΒΟΥΝΟΥ – ΠΕΤΟΥΝΙ Για να χαλαρώσουν τα νεύρα.

ΤΣΟΥΚΝΙΔΑ Διουρητικό, για το ουρικό οξύ, πέτρα στην χολή, αιμορροΐδες, κυστίτιδα, νεφρίτιδα, δυναμώνει την λειτουργία της χολής, του συκωτιού και των εντέρων.

ΥΣΣΩΠΟΣ Για ζάχαρο., πίεση, στομάχι, κολικούς.

ΦΑΣΚΟΜΗΛΟ Για τον βήχα, λαιμό, βραχνάδα, φαρυγγίτιδα, λαρυγγίτιδα, βρογχικό άσθμα, αδυνάτισμα, ξενύχτι, ποτό πολύ, τονωτικό.
ΦΛΙΣΚΟΥΝΙ Για βήχα, πονόλαιμο, γρίπη, πυρετό, αμυγδαλές.

ΦΥΤΙΛΑΚΙΑ Για το ζάχαρο, και το άναμμα των καντηλιών.

ΧΑΜΟΜΗΛΙ ή ΧΑΜΑΙΜΗΛΟΝ Για τον πονόκοιλο, την δυσκοιλιότητα, , το αδυνάτισμα, μαλακτικό για το στομάχι, και για κομπρέσες στις φλεγμονές των ματιών, και τις μολύνσεις των ματιών και πληγών για κομπρέσες. Έχει αντισηπτικές ιδιότητες!

ΑΓΧΟΣ: Ηρεμεί με βασιλικό, θυμάρι, μαντζουράνα.

ΑΔΥΝΑΜΙΑ (οργανισμού): Δεντρολίβανο, Μαντζουράνα, Φασκόμηλο, Πιπεριές.

ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΕΣ (εσωτερικές και εξωτερικές): Γλιστρίδα, δάφνη, βάλσαμο, Λουΐζα, απήγανος, αχίλλεα, βίνκα, δίκταμο, πεντάνευρο.

ΑΙΜΟΡΡΟΪΔΕΣ (ερεθισμός): Δεντρολίβανο, δάφνη, απήγανος, φλόμος, κρεμμύδι, μελιτζάνα.  

ΑΜΥΓΔΑΛΙΤΙΔΕΣ: Οι ερεθισμένες από οποιοδήποτε λόγο αμυγδαλές θεραπεύονται με αγριμόνιο, δυόσμο, μέντα, θυμάρι, μαντζουράνα, αγριοτριανταφυλλιά, φασκόμηλο.

ΑΝΑΙΜΙΑ: Θυμάρι, μελισσόχορτο, δεντρολίβανο, ντομάτα.

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ: Χαμομήλι, θυμάρι, πανσές.

ΑΝΤΙΚΑΤΑΡΡΟΙΚΑ: Αγιόκλημα, αχίλλεα, βοράγο, λεβάντα, ονωνίδα, σάλβια, τίλιο, ρίγανη.

ΑΝΤΙΣΗΠΤΙΚΑ: Καλέντουλα, Αχιλλέα, βίνκα, δίκταμο, λεβάντα, μαντζουράνα, υπερικό, δεντρολίβανο, θυμάρι, τσάι βουνού, χαμομήλι.

ΑΣΘΜΑ: Αγριμόνιο, Αχιλλέα, βαλεριάνα, βάλσαμο, γαϊδουράγκαθο, δεντρολίβανο, ευκάλυπτος, σαμπούκος, θυμάρι, κρεμμύδι, λεβάντα, μαντζουράνα, μάραθο, μελισσόχορτο, ρίγανη, σέλινο, σκόρδο, τίλιο, χαμομήλι, ύσσωπος.

ΑΤΟΝΙΑ: Ιδιαίτερα για τη μυϊκή ατονία: Αχιλλέα, λεβάντα, φασκόμηλο, ρίγανη, μάραθος, σκόρδο, δάφνη, κορίανδρος, βασιλικός, δίκταμο.

ΑΫΠΝΙΑ: Βαλεριάνα, βάλσαμο, βασιλικός, δυόσμος, μέντα, ευκάλυπτος, λεβάντα, Λουΐζα, μαντζουράνα, μελισσόχορτο, χαμομήλι, δεντρολίβανο.

ΑΥΤΙΩΝ (πόνοι): Βασιλικός, κολοκυθιά, κρεμμύδι, μελισσόχορτο, μολόχα, σκόρδο, χαμομήλι.

ΑΦΘΕΣ: Δεντρολίβανο, αγριοτριανταφυλλιά, φασκόμηλο, χαμομήλι.

ΒΗΧΑΣ: Άσχετα με την αιτία που τον προκαλεί: αγριμόνιο, γλιστρίδα, βαλεριάνα, βασιλικός, γαϊδουράγκαθο, γλυκόριζα, ευκάλυπτος, σαμπούκο, θυμάρι, κρεμμύδι, μαϊντανός, μαντζουράνα, μολόχα, μάραθο, αγριοτριανταφυλλιά, φασκόμηλο, αμάραντο.

ΓΑΣΤΡΙΤΙΔΕΣ (γενικά): Αγριμόνιο, βασιλικός, χαμομήλι, λουίζα, μολόχα, φασκόμηλο.

ΓΡΙΠΗ: Δεντρολίβανο, ευκάλυπτος, θυμάρι, κρεμμύδι, λεβάντα, μάραθος, σινάπι, φλαμούρι, σκόρδο.

ΔΕΡΜΑΤΟΠΑΘΕΙΕΣ (γενικά): Σαμπούκος, κρεμμύδι, λεβάντα, μάραθος, μελισσόχορτο, φασκόμηλο, θυμάρι, Λουΐζα, μαϊντανός, χαμομήλι, πικροδάφνη.

ΔΙΑΡΡΟΙΕΣ (γενικά): Αγριμόνιο, ευκάλυπτος, κρεμμύδι, Λουΐζα, πατάτα, σκόρδο, σέλινο.

ΔΥΣΕΝΤΕΡΙΕΣ (γενικά): Αγριμόνιο, βάλσαμο, καρυδιά, καστανιά, ροδιά, σκόρδο, βάλσαμο.

ΔΥΣΚΟΙΛΙΟΤΗΤΕΣ: Αγριμόνιο, βασιλικός, σαμπούκος, καρπούζι, καστανιά, σκόρδο, τίλιο, αγριοτριανταφυλλιά, αγγούρι, ντομάτα.

ΔΥΣΜΗΝΟΡΡΟΙΕΣ: Απήγανος, Αχιλλέα, γαϊδουράγκαθο, δυόσμος, μέντα, θυμάρι, λεβάντα, Λουΐζα, μαϊντανός, μελισσόχορτο, φασκόμηλο, χαμομήλι.

ΔΥΣΠΕΨΙΑ: Αγριμόνιο, βάλσαμο, βασιλικός, δυόσμος, μέντα, κρεμμύδι, λεβάντα, μαϊντανός, μαντζουράνα, μελισσόχορτο, σκόρδο, χαμομήλι.

ΕΓΚΑΥΜΑΤΑ: Βάλσαμο, κολοκυθιά, ευκάλυπτος, θυμάρι, κρεμμύδι, λεβάντα, πατάτα, χαμομήλι.

ΕΚΖΕΜΑΤΑ: Δεντρολίβανο, κελέντουλα, λεβάντα, μαϊντανός, φασκόμηλο, χαμομήλι.

ΕΝΤΟΜΟΑΠΩΘΗΤΙΚΑ: Τεύκριο, βασιλικός.

ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ: Αγριμόνιο, γαϊδουράγκαθο, μολόχα, πατάτα.

ΕΠΙΠΕΦΥΚΙΤΙΔΕΣ (γενικά): Μαϊντανός, καλεντούλα.

ΖΑΛΑΔΕΣ: Άσχετα με την αιτία που τις προκαλούν: βάλσαμο, βασιλικός, δεντρολίβανο, λεβάντα, μαϊντανός, μαντζουράνα, μελισσόχορτο, αγριοτριανταφυλλιά, χαμομήλι.

ΗΛΙΑΣΗ: Σαν πρώτες βοήθειες αφέψημα σαμπούκου.

ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ: Αγριμόνιο, βαλεριάνα, δεντρολίβανο, θυμάρι, λεβάντα, μαντζουράνα, μελισσόχορτο, τίλιο και χαμομήλι.

ΗΡΕΜΙΣΤΙΚΑ: Βάλσαμο, λεβάντα, αγριοτριανταφυλλιά.

ΚΑΛΟΙ: Βάλσαμο, καλέντουλα, μολόχα, πατάτα, σκόρδο.

ΚΟΛΙΚΟΙ (διάφοροι): Απήγανος, βάλσαμο, δυόσμος, καρυδιά, κρεμμύδι, κρόκος, μαντζουράνα, μέντα, μολόχα.

ΚΡΥΟΛΟΓΗΜΑΤΑ: Αχιλλέα, σαμπούκο, θυμάρι, κρεμμύδι, μαϊντανός, μαντζουράνα, πατάτα, σινάπι, χαμομήλι.

ΛΟΞΙΓΚΑΣ: Βαλεριάνα, δυόσμος, μέντα, ρίγανη.

ΜΑΤΙΩΝ (ερεθισμοί): Καρπούζι, κρόκος, Λουΐζα. μαϊντανός, μάραθο, ραδίκι.

ΜΕΛΑΝΙΕΣ: Αγριμόνιο, βασιλικός, δεντρολίβανο, θυμάρι, κρεμμύδι, μαϊντανός, μάραθο, μελισσόχορτο, μολόχα, πατάτα, σινάπι.

ΜΥΤΗΣ (αιμορραγίες): Φλαμουριά.

ΜΩΛΩΠΕΣ: Αχιλλέα, αθανασία, βιόλα, πιπεριά (κόκκινη), βάλσαμο.

ΝΑΥΤΙΕΣ: Γαϊδουράγκαθο, κολοκυθιά, λεβάντα, μάραθο, ρίγανη.

ΟΡΕΚΤΙΚΑ: Αχιλλέα, βασιλικός, θυμάρι, κρεμμύδι, κρόκος, ραδίκι, σκόρδο.

ΠΛΗΓΕΣ: Μαλακώνουν με βιόλα, βίνκα, καλέντουλα.

ΠΟΝΟΔΟΝΤΟΙ: Δίκταμος, δυόσμος, σαμπούκος, θυμάρι, καρυδιά, κισσός, κρεμμύδι, λεβάντα, μαντζουράνα, μέντα, ρίγανη, σινάπι, χαμομήλι.

ΠΡΗΞΙΜΑΤΑ: Αγριμόνιο, μάραθος, μαντζουράνα, πατάτα, ραδίκι, σκόρδο, σινάπι, χαμομήλι, απήγανος.

ΠΥΡΕΤΟΙ: Αθανασία, βαλεριάνα, δίκταμο, ευκάλυπτος, καρπούζι, καστανιά, Λουΐζα, μαϊντανός, σέλινο, τίλιο, χαμομήλι.

ΣΤΟΜΑΧΙΚΑ: Αχιλλέα, κολοκυθιά, γαϊδουράγκαθο, δίκταμο, κορίανδρος, Λουΐζα, μιλισσόχορτο, ραδίκι. Συγκεκριμένα για τα έλκη: βάλσαμο, πατάτα, τσουκνίδα και για τις νευρώσεις: χαμομήλι.

ΤΟΝΩΤΙΚΑ (γενικά του οργανισμού): Βαλεριάνα, απήγανος, σινάπι, χαμομήλι, αθανασία, Αχιλλέα.

ΤΣΙΜΠΗΜΑΤΑ ΕΝΤΟΜΩΝ: Αγριμόνιο, δυόσμος, θυμάρι, καρυδιά, κρεμμύδι, λεβάντα, μαϊντανός, μελισσόχορτο, μολόχα, μέντα, σκόρδο, φασκόμηλο.

ΤΥΜΠΑΝΙΣΜΟΣ κοιλιάς: Βασιλικός, μάραθο, μελισσόχορτο, ρίγανη, σκόρδο, χαμομήλι.  

ΥΠΕΡΚΟΠΩΣΗ Δεντρολίβανο, κρεμμύδι, φασκόμηλο.

ΥΠΕΡΤΑΣΗ (γενικά): γλιστρίδα, δεντρολίβανο, κρεμμύδι, λεβάντα, μαϊντανός, μελισσόχορτο, σέλινο, σκόρδο.

ΥΠΟΤΑΣΗ: Δάφνη, θυμάρι, φασκόμηλο.

ΧΙΟΝΙΣΤΡΕΣ: Γαϊδουράγκαθο, καρυδιά, σέλινο.

 ΣΩΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΓΙΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΚΑΙ ΒΟΤΑΝΑ

Τα αρωματικά φυτά και τα βότανα είχαν μια ιδιαίτερη θέση σε όλους τους αρχαίους λαούς. Πάντα θεωρήθηκαν σαν η έκφραση της γενναιοδωρίας της μητέρας Φύσης, καθώς και η έκφραση της ομορφιάς. Και είναι γνωστό ότι, αν τα φυτά είναι παιδιά της Γης, είναι επίσης και παιδιά του Ουρανού, καθώς δέχονται επιδράσεις όχι μόνο από τον ήλιο αλλά και από τους πλανήτες. Λέγεται επίσης ότι τα λουλούδια είναι αστέρια που έπεσαν στη γη.

Τα φυτά μας προσφέρουν τροφή, οξυγόνο, άρωμα, ομορφιά και γενικότερα υγεία σε όλα τα επίπεδα. Οι θεραπευτικές ιδιότητές τους ήταν γνωστές από πολύ παλιά. Ο πατέρας της Ιατρικής, ο Ιπποκράτης, είχε μιλήσει αρκετά για τις θεραπευτικές ιδιότητες των φυτών. Με το ίδιο θέμα ασχολήθηκαν και ο Θεόφραστος και ο Διοσκουρίδης αργότερα. Αυτή η αναγνώριση της θεραπευτικής αξίας των φυτών δεν απαντάται μόνο στην Ελλάδα. Οι Κινέζοι, οι Σουμέριοι, οι Βαβυλώνιοι, οι Αιγύπτιοι αναγνώριζαν επίσης την αξία τους. Σημαντική ήταν και η συμβολή του Παράκελσου σ’ αυτό το θέμα. Αυτός ο μεγάλος αλχημιστής και γιατρός πρέσβευε τη χρήση του μεγάλου φαρμακείου της φύσης και υποστήριζε ότι η μορφή των φυτών είναι ενδεικτική των ασθενειών που θεραπεύουν.

Με το πέρασμα του χρόνου και την ανάπτυξη της επιστήμης, αυτές οι απόψεις ξεχάστηκαν ή περιφρονήθηκαν. Είναι γνωστό βέβαια ότι πολλά φάρμακα χρησιμοποιούν σαν πρώτη ύλη τα φυτά. Το ίδιο γίνεται με τα καλλυντικά και τα αρώματα.

Στην εποχή μας οι άνθρωποι αρχίζουν να ενδιαφέρονται ξανά γι’ αυτά τα θέματα, στην προσπάθειά τους να ζήσουν πιο φυσικά. Έτσι, η βοτανοθεραπεία, η αρωματοθεραπεία ή η θεραπεία με τα ανθοϊάματα αρχίζουν να κερδίζουν ξανά έδαφος.

Για να χρησιμοποιήσουμε σωστά τα αρωματικά φυτά και τα βότανα, πρέπει να έχουμε υπόψη μας κάποια πράγματα.

Τα θεραπευτικά φυτά πρέπει να συλλέγονται τη στιγμή που βρίσκονται στο αποκορύφωμα της ωριμότητάς τους, στιγμή κατά την οποία έχουν αναπτυχθεί στο μέγιστο οι ευεργετικές ιδιότητές τους. Αν συλλέξουμε το φυτό πριν ή μετά την κατάλληλη στιγμή, δεν είναι δυνατόν να πάρουμε απ’ αυτό τις θεραπευτικές ιδιότητές του στον επιθυμητό βαθμό. Πολύ γενικά, μπορούμε να πούμε ότι η πιο κατάλληλη στιγμή για τη συλλογή των φυτών είναι πριν την καρποφορία.

Το καλύτερο είναι να συλλέγουμε τα φυτά από τον τόπο στον οποίο αυτοφύονται, καθώς το κλίμα κάθε τόπου παίζει σημαντικό ρόλο στις θεραπευτικές ιδιότητες του φυτού. Ακόμη όμως κι αν δεν πρόκειται για το δικό του τόπο, το φυτό μπορεί να έχει πολύτιμες ιδιότητες, αν έχει προσαρμοστεί σ’ ένα τόπο λόγω μακρόχρονης καλλιέργειάς του ή αν έχει μεταφερθεί σε ένα τόπο με κλιματολογικές συνθήκες ανάλογες με εκείνες του τόπου που αυτοφύεται. Κατά κανόνα τα φυτά που καλλιεργούνται χάνουν ένα μέρος από τις ιδιότητές τους.

Το έδαφος επίσης παίζει πολύ σημαντικό ρόλο για να αναπτυχθεί σωστά ένα φυτό. Είναι γνωστό π.χ. ότι τα αρωματικά φυτά χρειάζονται στεγνό έδαφος. Αν ποτίζονται πολύ συχνά και αναπτύσσονται σε υγρό έδαφος, χάνουν το άρωμά τους και μπορεί να γίνουν ακόμη και δηλητηριώδη.

Πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι συλλέγονται μόνο τα υγιή φυτά. Είναι καλό να τα μαζεύουμε όταν ο καιρός είναι ζεστός και ξηρός.

Τα φυτά πρέπει να ξηραίνονται γρήγορα και μακριά από το φως του ήλιου, για να διατηρούν το άρωμά τους. Για να τα ξηράνουμε, πρέπει να τα αφήσουμε σε ένα μέρος ξηρό, θερμό και καλά αεριζόμενο. Μπορούμε να τα βάλουμε σε ένα δωμάτιο που το βλέπει καλά ο ήλιος ή σε ένα ανοιχτό ντουλάπι που αερίζεται καλά. Όσο πιο πολύ χρόνο παίρνει η ξήρανση των φυτών τόσο πιο πιθανό είναι να χάσουν το χρώμα τους και τη γεύση τους. Η θερμοκρασία του χώρου ξήρανσης των φυτών πρέπει να είναι 20-31^ο C. Αφού ξεραθούν τα φυτά, τα φυλάμε σε δοχεία γυάλινα σκουρόχρωμα ή πήλινα  που να κλείνουν καλά και μακριά από το φως του ήλιου. Θα πρέπει να προσέξουμε, όταν φυλάμε τα φυτά, να είναι εντελώς ξηρά. Αν έχουν λίγη υγρασία, θα μουχλιάσουν. Τα αποξηραμένα φυτά διατηρούν τις ιδιότητές τους για ένα χρόνο περίπου. Γι’ αυτό είναι καλό να σημειώνουμε πάνω στο δοχείο φύλαξης του φυτού το όνομά του και την ημερομηνία συλλογής του.

Πότε μαζεύουμε και πώς χρησιμοποιούμε 

τα διάφορα μέρη του φυτού

Τα άνθη του φυτού τα μαζεύουμε όταν είναι ανοιχτά, αν και υπάρχουν μερικά φυτά, όπως π.χ. το χαμομήλι, που πρέπει να τα μαζέψουμε πριν ανοίξουν τα άνθη τους. Αφού κόψουμε τα άνθη, τα καθαρίζουμε καλά από χώμα και έντομα και τα απλώνουμε πάνω σ’ ένα χαρτί για να ξεραθούν.

Τα φύλλα του φυτού τα μαζεύουμε μόνα τους, αν είναι μεγάλα, ή μαζί με το βλαστό, αν είναι μικρά. Αν τα φυτά είναι αειθαλή, μπορούμε να μαζέψουμε τα φύλλα τους σε όλη τη διάρκεια του χρόνου. Αν είναι φυλλοβόλα, μαζεύουμε τα φύλλα ακριβώς πριν την άνθιση, όταν αρχίσουν να φαίνονται τα μπουμπούκια. Όταν το φυτό είναι νέο, δε θα πρέπει να μαζεύουμε όλα τα φύλλα του. Αν πρόκειται να χρησιμοποιήσουμε όλο το επίγειο τμήμα (φύλλα, βλαστό, άνθη και σπόρους) και όχι μόνο τα φύλλα, μαζεύουμε το φυτό όταν βρίσκεται στη μέση της άνθισής του. Αν μαζέψουμε λοιπόν όλο το επίγειο τμήμα του φυτού, το δένουμε σε ματσάκια και το κρεμάμε ανάποδα για να ξεραθεί. Όταν δούμε ότι τα φύλλα αρχίζουν να τρίβονται, το φυτό έχει αποξηρανθεί. Τότε το θρυμματίζουμε και το φυλάμε. Δε θα πρέπει να αφήσουμε το φυτό να ξεραθεί τόσο ώστε να γίνεται σκόνη. Το μαζεύουμε πριν.

Αν θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε τους σπόρους του φυτού, μαζεύουμε τους καρπούς μαζί με τους σπόρους και ένα μέρος βλαστού, όταν οι σπόροι έχουν σχεδόν ωριμάσει. Φτιάχνουμε ματσάκια και τα κρεμάμε ανάποδα για να ξεραθούν, αφού βάλουμε από κάτω τους ένα χαρτί πάνω στο οποίο θα πέσουν οι σπόροι, όταν ξεραθούν. Τους σπόρους των σαρκωδών καρπών τους μαζεύουμε όταν οι καρποί είναι ώριμοι (π.χ. κολοκύθι). Οι σπόροι των αρωματικών φυτών πρέπει να ξηραίνονται στη σκιά.

Οι ρίζες του φυτού μπορούν να μαζευτούν την άνοιξη, συνήθως όμως μαζεύονται το φθινόπωρο, όταν τα φυτά μαραθούν. Δε θα πρέπει να μαζεύουμε τις ρίζες αμέσως μετά από βροχή. Αφού τις μαζέψουμε, τις πλένουμε και τις κόβουμε σε μικρά κομματάκια, αν είναι μεγάλες. Αν είναι μικρές, τις χρησιμοποιούμε ολόκληρες. Στη συνέχεια τις απλώνουμε σε χαρτί και τις αφήνουμε να ξεραθούν.

Τους σαρκώδεις καρπούς τους μαζεύουμε μόλις ωριμάσουν. Τους απλώνουμε σε ένα δίσκο και τους αφήνουμε να ξεραθούν, φροντίζοντας να τους γυρνάμε συχνά, για να ξεραθούν ομοιόμορφα. Ξηραίνονται στον ήλιο.

Οι βολβοί μαζεύονται μόλις μαραθούν τα φυτά, συνήθως το φθινόπωρο. Συγκεκριμένα τους βολβούς του σκόρδου πρέπει να τους μαζεύουμε γρήγορα, γιατί βυθίζονται εύκολα μόλις μαραθούν τα φύλλα και μετά είναι δύσκολο να τους βρούμε.

Όπως φάνηκε μέσα από τα προηγούμενα άρθρα με το ίδιο θέμα, η φύση είναι το μεγαλύτερο και το καλύτερο φαρμακείο. Φυσικά υπάρχουν και περιπτώσεις ασθενειών που είναι τόσο σοβαρές ή τόσο προχωρημένες που δεν μπορούν να θεραπευτούν μόνο με βότανα. Πολλοί επίσης μπορεί να προσέξουν ότι, ενώ χρησιμοποιούν κάποιο βότανο για συγκεκριμένη περίπτωση, δεν έχουν το επιθυμητό αποτέλεσμα. Αυτό μπορεί να συμβαίνει επειδή κάθε ανθρώπινος οργανισμός έχει τη δική του ιδιομορφία και είναι πολύ πιθανό κάποιο βότανο να μην είναι τόσο αποτελεσματικό για το συγκεκριμένο άτομο. Καλό θα είναι λοιπόν σε τέτοιες περιπτώσεις, αφού δοκιμάσει κανείς το συγκεκριμένο βότανο πρώτα, μετά να κάνει ένα συνδυασμό βοτάνων που έχουν τις ίδιες θεραπευτικές ιδιότητες, πράγμα που μπορεί να είναι πράγματι πιο αποτελεσματικό. Θα πρέπει επίσης να έχουμε υπόψη μας την ημερομηνία που έγινε η συλλογή του φυτού. Μετά από ένα χρόνο περίπου το φυτό χάνει πολλές από τις ιδιότητές του, και γι’ αυτό δεν υπάρχει λόγος να το κρατάμε περισσότερο από αυτό το χρονικό διάστημα. Αν συλλέγουμε τα βότανα οι ίδιοι, θα πρέπει να ξέρουμε ότι δε μαζεύουμε ποτέ τα βότανα όταν έχει υγρασία, τα ξεραίνουμε στη σκιά και τα φυλάμε σε δοχείο καλά κλειστό και σε μέρος που να μην έχει υγρασία.

Πολλά από τα φυτά είναι πολύ χρήσιμα όχι μόνο για τις θεραπευτικές τους ιδιότητες, αλλά και επειδή μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη μαγειρική και στη ζαχαροπλαστική δίνοντας ιδιαίτερη γεύση και άρωμα και αντικαθιστώντας κάποια στοιχεία που είναι βλαβερά για τον οργανισμό. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε:

Στις κόκκινες σάλτσες: Άνηθο, βασιλικό, γαρύφαλλο, γλυκάνισο, δυόσμο, κανέλα, κύμινο, μαϊντανό, πάπρικα, πράσινη πιπεριά, ρίγανη, σκόρδο, φασκόμηλο.

Στις άσπρες σάλτσες: Άνηθο, λεμόνι, μαϊντανό, ρίγανη.

Στις σαλάτες: Δεντρολίβανο τριμμένο, καρότο, κρεμμύδι, λεμόνι, μαϊντανό, μάραθο, πάπρικα, πράσινη πιπεριά.

Στα όσπρια: Σέλινο, κρεμμύδι, μαϊντανό, κόκκινη πιπεριά.

Στα κρέατα: Σε βραστά, δεντρολίβανο, σέλινο, δυόσμο, σε ψητά, θυμάρι, λεμόνι, ρίγανη, σε φρικασέ, σέλινο, σε κεφτέδες και μπιφτέκια, δυόσμο, μάραθο, πράσινη πιπεριά, ρίγανη.

Σε ψάρια: Στα βραστά, σέλινο, στα τηγανητά, δεντρολίβανο στη σάλτσα που τα συνοδεύει, στα ψητά, θυμάρι, λεμόνι, ρίγανη.

Σε όλα τα φαγητά: Κρεμμύδι (μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε όσο θέλουμε, αρκεί να μην το καβουρδίζουμε υπερβολικά).

Αντί για αλάτι: Θρούμπι (σε κόκκινες σάλτσες κι ομελέτες), σέλινο (σε σκόνη στις σαλάτες), σκόρδο (σε όλες τις σαλάτες).

Αντί για μαύρο πιπέρι: Άνηθος (σε σκόνη για σούπες και βραστές σαλάτες), γαρύφαλλο (στις κόκκινες σάλτσες), μουστάρδα (σε σκόνη), κόκκινη πιπεριά.

Αντί για ζάχαρη: Κολιάντρο, μοσχοκάρυδο, κάρδαμο (σε γλυκά και στον καφέ), μάραθο (σε κέικ, κουλουράκια και πίτες).

Σε γλυκά: Γαρύφαλλο, γλυκάνισο και μοσχοκάρυδο (στα γλυκά ταψιού), κανέλα, λεμόνι (σε φέτες ή φλούδα).

Όσο αφορά τη χρήση των βοτάνων στη μαγειρική, θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι δεν πρέπει να βράζουν σε δυνατή φωτιά, γιατί έτσι χάνουν πολλές από τις ιδιότητές τους. Αν όμως, το φαγητό μας χρειάζεται δυνατή φωτιά, μπορούμε να τα προσθέσουμε προς το τέλος. Επίσης, είναι καλύτερο να χρησιμοποιούμε στο ίδιο φαγητό πολλά αρωματικά και σε μικρές ποσότητες παρά ένα ή δύο σε μεγάλες ποσότητες.